تنشهای میان ایران و ایالات متحده در روزهای اخیر به اوج خود رسیده است. همزمان با سرکوب شدید اعتراضات سراسری در ایران و حضور گسترده نظامی آمریکا در منطقه، دو طرف تبادل تهدیدات و پیامهای دیپلماتیک را ادامه میدهند.نکات کلیدی تحولات اخیر:
حضور ناوگروه آمریکایی: ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن به همراه ناوشکنهای همراه آن وارد منطقه خاورمیانه (اقیانوس هند و نزدیکی خلیج فارس) شده است. دونالد ترامپ این نیرو را «ناوگان عظیم» یا «آرمادا» توصیف کرده و گفته است: «نیروی بزرگی به سمت ایران در حرکت است، شاید لازم نشود از آن استفاده کنیم، فقط برای احتیاط». این اقدام پس از تغییر مسیر ناگهانی ناوگروه از دریای چین جنوبی صورت گرفته است.
اظهارات ترامپ: رئیسجمهور آمریکا در مصاحبههای اخیر گفته که ایران «میخواهد توافق کند» و تماسهایی از سوی تهران برقرار شده است. او همزمان هشدار داده که هرگونه پیشرفت هستهای ایران با «پاسخ شدید» روبهرو خواهد شد و تهدید کرده بود که اقدامات احتمالی آینده «حملات سال گذشته به تأسیسات هستهای را کوچک جلوه میدهد».
پاسخ ایران: مقامات ایرانی از جمله سخنگوی وزارت خارجه و فرماندهان سپاه، هرگونه حمله را با «پاسخ جامع و پشیمانکننده» تهدید کردهاند. گروههای نیابتی مانند کتائب حزبالله عراق فرمهای «عملیات انتحاری» را آماده کردهاند. همچنین یک دیوارنگاره بزرگ در میدان انقلاب تهران با تصویر حمله به ناو آمریکایی و شعار «هرکه باد بکارد، طوفان درو میکند» رونمایی شد.
وضعیت اعتراضات داخلی ایران: سرکوب اعتراضات که از اواخر آذر ۱۴۰۴ آغاز شد، طبق گزارش فعالان حقوق بشر بیش از ۶۰۰۰ کشته داشته است (آمار رسمی دولت ایران حدود ۳۱۱۷ نفر اعلام شده). اینترنت سراسری بیش از دو هفته قطع است و تنها دسترسی محدود (۲۰-۳۰ دقیقهای) برای برخی تجار در اتاق بازرگانی فراهم شده. آمریکا این قطع اینترنت را محکوم کرده است.
گزینههای روی میز آمریکا: گزارشها از اختلافنظر در دولت ترامپ خبر میدهند؛ برخی به فشار حداکثری برای توافق تمایل دارند، برخی حمله محدود (بهویژه علیه رهبری یا تأسیسات حساس) را محتمل میدانند. چهار شرط احتمالی برای هر توافقی شامل توقف غنیسازی مستقل، خروج اورانیوم غنیشده، محدودیت موشکهای دوربرد و قطع حمایت از گروههای منطقهای ذکر شده است.
پیامهای دیپلماتیک: پیامهایی از طریق واسطهها (عمان، قطر و حتی برخی کشورهای خلیج فارس) رد و بدل شده؛ یک مقام آمریکایی گفته واشنگتن «آماده کسبوکار است» اگر ایران بخواهد تماس بگیرد.
